NPO ontdekknop

Jan Peter Balkenende

Uitzending: 08-04-2010

Jan Peter Balkenende, demissionair premier en CDA-lijsttrekker, was op 1 juni te gast bij College Tour.

Bekijk in een apart venster


 
Over Jan Peter Balkenende
Jan Peter Balkenende (1956) studeerde rechten en geschiedenis aan de VU te Amsterdam. In de zaal waar deze aflevering van NOVA College Tour werd opgenomen nam hij destijds zijn bul in ontvangst.

Politieke loopbaan
In 1978 wordt Balkenende lid van het CDA en in 1982 wordt hij gemeenteraadslid in Amstelveen, wat hij zestien jaar blijft.
Van 1984 tot 1998 werkt hij werken bij het Wetenschappelijk Instituut CDA. En van 1993 tot 2002 is Balkenende bijzonder hoogleraar christelijk sociaal denken aan de VU. In 1998 komt hij voor het CDA in de Tweede Kamer, waar hij in 2002 fractievoorzitter wordt. Als lijsttrekker wint Balkenende in 2002 de verkiezingen en wordt hij minister-president. Hij leidt daarna vier kabinetten, waarvan twee de eindstreep niet halen en één een demissionair mandaat heeft. Als minister-president krijgt Balkenende onder meer te maken met affaires rond het Koninklijk Huis en de besluitvorming rond de deelname aan de oorlog in Irak. In 2009 wordt Balkenende herhaaldelijk genoemd als kandidaat voor het eerste EU-presidentschap; deze post werd uiteindelijk door de Belg Herman van Rompuy ingenomen.

De vier kabinetten die Balkenende leidde op een rijtje:

Balkenende I
Balkenendes eerste kabinet werd gevormd kort na de moord op Pim Fortuyn. Samen met VVD en LPF vormt het CDA het kabinet Balkenende I. In tegenstelling tot zijn voorgangers Lubbers en Kok dat met hun 'paarse' kabinetten deden, leidt Balkenende van een afstand. Hij geeft zijn ministers veel ruimte. 87 dagen na het aantreden van Balkenende I, na een conflict tussen ministers Heinsbroek en Bomhoff (beiden LPF), dient premier Balkenende het ontslag van zijn eerste kabinet in, op de dag van de begrafenis van prins Claus.

Balkenende II
Na mislukte onderhandelingen met de PvdA, wordt op 27 mei 2003 kabinet Balkenende II geïnstalleerd, bestaande uit CDA, VVD en D66. Het thema van dit kabinet: 'Meedoen, meer werk, minder regels'. Toen begin 2003 de Verenigde Staten en Groot-Brittannië Irak aanvielen steunde het Nederlandse kabinet de oorlog 'moreel maar niet materieel'. Dit stuitte in Nederland op veel verzet, omdat Balkenende zich volgens hen te veel naar de Amerikaanse president voegde. 'Mabelgate', de gekozen burgermeester en het referendum over de Europese grondwet waren in dit kabinet van groot belang. De steun voor de missie in Afghanistan was een struikelblok voor het kabinet, maar uiteindelijk viel het over een motie van wantrouwen tegen Rita Verdonk, toen nog VVD-minister voor Vreemdelingenbeleid.

Balkenende III
Balkenende III is een rompkabinet. Oud-premier Lubbers formeerde samen met Balkenende uit VVD en CDA een kabinet met gedoogsteun van de LPF, D66, ChristenUnie en SGP. Het vreemdelingenbeleid van minister Verdonk vormt reden voor een meerderheid van de Tweede Kamer om een motie van wantrouwen tegen haar aan te nemen. Hierdoor boden de VVD-ministers collectief hun ontslag aan.

Balkenende IV
Dit kabinet is een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie. In deze regeerperiode voerde het kabinet het rookverbod in, kreeg het te maken met de wereldwijde economische crisis en trof het voorbereidingen voor de kilometerheffing. Ook ging het gerucht dat premier Balkenende naar Brussel zou vertrekken om daar de eerste 'EU-president' te worden. Balkenende ontkende keer op keer dat hij benaderd zou zijn. De Vlaming Herman van Rompuy kreeg deze post uiteindelijk. In de nacht van 20 februari struikelde het laatste kabinet Balkenende over de missie in Uruzgan.

Privé
Jan Peter Balkenende en zijn vrouw Bianca hebben samen één dochter, Amélie, en wonen in Capelle aan de IJssel.